91
S 20. Die Gottesbeweise

bonum, quod est beatitudo, existimant divitias: quidam vero voluptates, quidam autem aliquid aliud.9

Begriff der demonstratio10: 1. Per causam, demonstratio propter quid, per priora simpliciter (διότι); 2. per effectum, demonstratio quia, per ea, quae sunt priora quoad nos (ὅτι).

Effectue manifestior quam causa, daher per effectum procedimus ad cognitionem causae. Deus non per se notum quoad nos, sondern demonstrabile per effectue nobis notos.

Artikel 3: Deum esse, quinque viis probari potest: Deus wird erwiesen 1. als primum ens immobile; 2. primum efficiens; 3. necessarium(ase) nonexalia; 4.maximeensbonumetoptimum;5. primum gubernans per intellectum et omnium ultimum finem.

Primus motor immobilis kann nicht sein, ohne zugleich prima causa zu sein. Diese wieder muß ens a se et necessarium [sein] ; und dieses wiederum ens perfectissimum und dieses wieder, sobald Dinge außerhalb seiner vorhanden sind, nicht anders denn als supremus gubernator.

Attribute, die sich nur am unerschaffenen Seienden finden können; mit dem Nachweis des Vorhandenseins eines so Seienden das Vorhandensein des increatum absolutum vollzogen.

Aus dem cogniturn an sit das quomodo sit.

1. Aus immobilitas folgt: immutabilitas, immensitas, aeternitas usw.

2. Aus prima causa efficiens folgt omnipotentia.

3. Aus ens necessarium folgt plenitudo (Fülle) perfectionis, immaterialitas (Unkörperlichkeit), actus purus (reines Vorhandensein) .

4. Aus primum ens folgt simplicitas (unitas), esse suum esse. 5. Aus primum gubernans folgt sapientia, voluntas, Providentia, existentia idearum.

Aus jedem jedes zu deduzieren!


9 S. th. I qu. 2. art. 1. ad 1.

10 S. th. I qu. 2, art. II.


Martin Heidegger (GA 23) Geschichte der Philosophie von Thomas von Aquin bis Kant